fa شناسایی و رتبه‌بندی شاخص‌های ارزیابی عملکرد واحد آتش‌نشانی با رویکرد تحلیل مضمون و دیمتل فازی تخصصي Special كاربردي Applicable <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><strong>زمینه و هدف</strong> شناسایی شاخص‌های کلیدی ارزیابی عملکرد در واحد آتش‌نشانی شرکت گاز، به‌عنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت ایمنی، نقش مهمی در بهینه‌سازی فرآیندها و کاهش خطرات بالقوه ایفا می‌کند. باتوجه‌به پیچیدگی عملیات در صنایع گاز، تدوین این شاخص‌ها می‌تواند بهره‌وری و فرهنگ ایمنی کارکنان را ارتقا دهد. این پژوهش با هدف شناسایی و رتبه‌بندی شاخص‌های کلیدی ارزیابی عملکرد واحد آتش‌نشانی شرکت ملی گاز ایران انجام شده است.<br> <strong>روش</strong>: این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد ترکیبی تحلیل مضمون و دیمتل فازی انجام شده است. در مرحله نخست، از تحلیل مضمون و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ کارشناس آتش‌نشانی و HSE دارای حداقل ۱۰ سال سابقه کاری استفاده شد و با کمک نرم‌افزار ATLAS-TI 8 نسخه 13 شاخص کلیدی شناسایی گردید. برای افزایش روایی، مصاحبه‌ها ضبط و سپس به متن تبدیل شدند و سؤالات تکمیلی برای رفع ابهام مطرح شد. در مرحله دوم، برای بررسی روابط علّی و رتبه‌بندی شاخص‌ها، تکنیک دیمتل فازی به‌کار رفت. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه مقایسه زوجی از ۱۵ رئیس آتش‌نشانی پالایشگاه‌های گاز جمع‌آوری شد و پایایی آن با محاسبه ضریب ناسازگاری (0/0247) تأیید گردید. محاسبات با نرم‌افزارهای متلب نسخه R2024b و اکسل نسخه 2021 انجام شد.<br> <strong>یافته ها</strong> در مرحله کیفی، ۱۳ شاخص شامل مدیریت مؤثر منابع انسانی، مدیریت زیرساخت‌ها، آموزش و توسعه مهارت‌ها، افزایش انگیزه سازمانی، استانداردها، مدیریت عملیات، تحلیل حوادث، پیشگیری از حوادث، آمادگی عملیاتی نیروها، فناوری‌های نوین، مشارکت گروهی، ارزیابی مستمر و ارتباط مؤثر با مدیریت HSE شناسایی شدند. نتایج دیمتل فازی نشان داد شاخص‌های پیشگیری از حوادث، آموزش مؤثر و مدیریت عملیات به‌ترتیب بیشترین اهمیت را دارند. همچنین، افزایش انگیزه سازمانی تأثیرگذارترین شاخص و پیشگیری از حوادث تأثیرپذیرترین شاخص شناخته شد.<br> <strong>نتیجه گیری</strong> این پژوهش نشان داد رویکرد ترکیبی تحلیل مضمون و دیمتل فازی شاخص پیشگیری از حوادث به‌دلیل تأثیرپذیری بالا و اهمیت کلیدی در اولویت قرار دارد. شاخص آموزش مؤثر نیز با بیشترین تأثیرگذاری، بر ارتقای دانش و مهارت کارکنان تأکید دارد. توجه هم‌زمان به این شاخص‌ها به بهبود عملکرد و کاهش خطرات در واحد آتش‌نشانی کمک می‌کند.</span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><strong>Background and objective</strong> Identifying key performance evaluation indicators in the fire department of the gas company, as one of the main pillars of safety management, plays an important role in optimizing processes and reducing potential risks. Considering the complexity of operations in the gas industry, the development of these indicators can improve productivity and safety culture of employees. This study aimed to identify and rank key performance evaluation indicators of the fire department of the National Iranian Gas Company.&nbsp;<br> <strong>Method </strong>This study was conducted using a combined approach of content analysis and fuzzy DEMATEL. In the first stage, content analysis and semi-structured interviews with 12 fire and HSE experts with at least 10 years of work experience were used, and using ATLAS-TI 8 software, 13 key indicators were identified. To increase validity, the interviews were recorded and then converted to text, and supplementary questions were asked to resolve ambiguity. In the second stage, the fuzzy DEMATEL technique was used to examine causal relationships and rank the indicators. Data were collected through a pairwise comparison questionnaire from 15 gas refinery fire chiefs, and its reliability was confirmed by calculating the inconsistency coefficient (0.0247). Calculations were performed with MATLAB R2024b and Excel LTSC 2021 software.<br> <strong>Results </strong>in the qualitative part, indicators were identified, including 13 effective human resource management, infrastructure management, training and skill development, organizational motivation, standards and guidelines, incident control, accident prevention, readiness of personnel, modern technologies, group participation, evaluation and monitoring, and effective communication with HSE management. The fuzzy DEMATEL results highlighted accident prevention and reduction, training and skill development, and incident control as the most critical indicators. Increased motivation and organizational commitment were the most influential, while accident prevention and reduction had the highest susceptibility.<br> <strong>Conclusion </strong>The combined approach of content analysis and fuzzy DEMATEL is the priority for accident prevention due to its high impact and key importance. Effective training also emphasizes the improvement of employees&rsquo; knowledge and skills with the greatest impact. Simultaneous attention to these indicators helps to improve performance and reduce risks in the fire department.</span></span></span></p> ارزیابی عملکرد, شاخص‌های ارزیابی, مدیریت ایمنی, واحد آتش‌نشانی Performance evaluation, Evaluation indicators, Safety management, Fire department 80 109 http://dpmk.ir/browse.php?a_code=A-10-925-1&slc_lang=fa&sid=1 Parisa Dadoo پریسا دادو parisa.dadoo@semnan.ac.ir 10031947532846008571 0009-0005-2796-8323 No Department of Industrial Management, Faculty of Economics, Management and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran. گروه مدیریت صنعتی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. Mohsen Shafiei Nikabadi محسن شفیعی نیکابادی shafiei@semnan.ac.ir 10031947532846008572 10031947532846008572 Yes Department of Industrial Management, Faculty of Economics, Management and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran. گروه مدیریت صنعتی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. Davood Hossein Khani داود حسین خانی D.hosseinkhani@yahoo.com 10031947532846008573 10031947532846008573 No Senior Safety Expert, National Iranian Gas Company, Tehran, Iran. کارشناس ارشد ایمنی، شرکت ملی گاز ایران، تهران، ایران.