Ghaemi S, Bagheritehrani M. Designing Support Spaces for Residential Complexes, an earthquake scenario for Tehran (Case Study: Venus Residential Complex in District 22). Disaster Prev. Manag. Know. 2026; 16 (2)
URL:
http://dpmk.ir/article-1-789-fa.html
قائمی شهریار، باقری طهرانی مرتضی. طراحی فضای پشتیبان برای مجتمعهای مسکونی در زلزله احتمالی شهر تهران، نمونه موردی: مجتمع مسکونی ونوس در منطقه ۲۲. دانش پیشگیری و مدیریت بحران. 1405; 16 (2)
URL: http://dpmk.ir/article-1-789-fa.html
1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و فناوری پردیس، ایران.
چکیده: (237 مشاهده)
زمینه و هدف: آسیبپذیری کلانشهر تهران در برابر زلزله، با توجه به قرارگیری بر روی گسلهای فعال و تراکم بالای جمعیت، به ویژه در مجتمعهای مسکونی بلندمرتبه و متراکم مانند منطقه ۲۲، نیازمند بازنگری در الگوهای سنتی مدیریت بحران است. ناتوانی سیستمهای امدادرسان بیرونی در ساعات اولیه بحران، ضرورت ایجاد راهکارهای خودامداد و پناهگیری در مقیاس خود ساختمان را آشکار میسازد. این پژوهش با هدف طراحی فضای پشتیبان برای مجتمعهای مسکونی در زلزله احتمالی شهر تهران در نظر دارد تا با تبیین و اعتبارسنجی یک چارچوب طراحی کارآمد، تابآور و چندمنظوره برای فضای پشتیبان در مجتمعهای مسکونی بلندمرتبه، به عنوان یک «هسته تابآوری» محلی، بقا و ایمنی ساکنان را در شرایط بحرانی تضمین کند.
روش: این پژوهش با رویکردی ترکیبی (کمی-کیفی) و ماهیت توصیفی-تحلیلی، منطقه ۲۲ تهران و «مجتمع مسکونی ونوس» را به عنوان نمونه موردی بررسی کرده است. دادهها از طریق پرسشنامه از ۳۰ متخصص گردآوری شد. برای تحلیل دادهها از روش دلفی جهت اعتبارسنجی معیارها، و از آزمونهای همبستگی پیرسون و مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) در نرمافزار SPSS استفاده شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که چارچوب طراحی باید بر چهار بعد اصلی استوار باشد: تابآوری کالبدی، عملکردی، اجتماعی و انعطافپذیری. تمامی ۱۶ شاخص پیشنهادی در فرآیند دلفی تأیید شدند. مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) رابطه مثبت و معنادار این ابعاد را با افزایش تابآوری کل (RMSEA=0.001) تأیید کرد. آزمون همبستگی پیرسون جهت اولویتبندی، نشان داد که از دیدگاه متخصصان، انعطافپذیری (r=0.731) و تابآوری عملکردی (r=0.722) بیشترین تأثیر را در موفقیت طرح دارند.
نتایج: این پژوهش نتیجه میگیرد که راهکار مؤثر، گذار از مفهوم «پناهگاه بحران» به «هسته تابآوری چندمنظوره» است. این فضا باید از طریق کاربری روزمره (مانند سالن ورزش یا اجتماعات) در زندگی ساکنین ادغام شود تا توجیه اقتصادی و پذیرش اجتماعی داشته باشد. چارچوب طراحی اعتبارسنجیشده و راهکارهای معماری عملی ارائهشده در این تحقیق، ابزاری کارآمد برای تبدیل مجتمعهای مسکونی آسیبپذیر به جوامع خودکفا و تابآور در برابر زلزله فراهم میآورد.
نوع مطالعه:
كاربردي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1404/4/29 | پذیرش: 1404/7/21 | انتشار الکترونیک: 1405/6/28