زمینه و هدف شناسایی شاخص‌های کلیدی ارزیابی عملکرد در واحد آتش‌نشانی شرکت گاز، به‌عنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت ایمنی، نقش مهمی در بهینه‌سازی فرآیندها و کاهش خطرات بالقوه ایفا می‌کند. باتوجه‌به پیچیدگی عملیات در صنایع گاز، تدوین این شاخص‌ها می‌تواند بهره‌وری و فرهنگ ایمنی کارکنان را ارتقا دهد. این پژوهش با هدف شناسایی و رتبه‌بندی شاخص‌های کلیدی ارزیابی عملکرد واحد آتش‌نشانی شرکت ملی گاز ایران انجام شده است.
روش: این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد ترکیبی تحلیل مضمون و دیمتل فازی انجام شده است. در مرحله نخست، از تحلیل مضمون و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ کارشناس آتش‌نشانی و HSE دارای حداقل ۱۰ سال سابقه کاری استفاده شد و با کمک نرم‌افزار ATLAS-TI 8 نسخه 13 شاخص کلیدی شناسایی گردید. برای افزایش روایی، مصاحبه‌ها ضبط و سپس به متن تبدیل شدند و سؤالات تکمیلی برای رفع ابهام مطرح شد. در مرحله دوم، برای بررسی روابط علّی و رتبه‌بندی شاخص‌ها، تکنیک دیمتل فازی به‌کار رفت. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه مقایسه زوجی از ۱۵ رئیس آتش‌نشانی پالایشگاه‌های گاز جمع‌آوری شد و پایایی آن با محاسبه ضریب ناسازگاری (0/0247) تأیید گردید. محاسبات با نرم‌افزارهای متلب نسخه R2024b و اکسل نسخه 2021 انجام شد.
یافته ها در مرحله کیفی، ۱۳ شاخص شامل مدیریت مؤثر منابع انسانی، مدیریت زیرساخت‌ها، آموزش و توسعه مهارت‌ها، افزایش انگیزه سازمانی، استانداردها، مدیریت عملیات، تحلیل حوادث، پیشگیری از حوادث، آمادگی عملیاتی نیروها، فناوری‌های نوین، مشارکت گروهی، ارزیابی مستمر و ارتباط مؤثر با مدیریت HSE شناسایی شدند. نتایج دیمتل فازی نشان داد شاخص‌های پیشگیری از حوادث، آموزش مؤثر و مدیریت عملیات به‌ترتیب بیشترین اهمیت را دارند. همچنین، افزایش انگیزه سازمانی تأثیرگذارترین شاخص و پیشگیری از حوادث تأثیرپذیرترین شاخص شناخته شد.
نتیجه گیری این پژوهش نشان داد رویکرد ترکیبی تحلیل مضمون و دیمتل فازی شاخص پیشگیری از حوادث به‌دلیل تأثیرپذیری بالا و اهمیت کلیدی در اولویت قرار دارد. شاخص آموزش مؤثر نیز با بیشترین تأثیرگذاری، بر ارتقای دانش و مهارت کارکنان تأکید دارد. توجه هم‌زمان به این شاخص‌ها به بهبود عملکرد و کاهش خطرات در واحد آتش‌نشانی کمک می‌کند.